Proje Adı:Kamu Kütüphanelerinde Tek Kullanımlık Plastiğin Önlenmesi
Proje No: TUR/SGP/OP7/Y2/PLASTIC/22/16
Kurum: Kamu Politikaları Stratejik Araştırmaları Derneği
Ortaklar: Bursa Yıldırım Belediyesi, Herbalife Nutrition
Koordinatör İletişim: +90 312 503 95 16
Web Sitesi: https://kapsam.org.tr
Uygulama Alanı: Bursa
Uygulama Tarihi: 2022
Dünya ekosistemini kritik düzeyde etkileyen plastik kirliliğinin önlenmesi için yerel yönetimler düzeyinde geliştirilecek uygulamalar ve bu uygulamaların halk arasında yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır. En son yayımlanan IPCC raporu ile insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği etkilerinin ciddi boyutlara ulaşmış olduğu gerçeği ilk kez ortaya konulmuştur. Bu etkilerin artmasına neden olan bir faktör olarak hem deniz ekosisteminde tahribata yol açan hem de üretiminde kullanılan fosil yakıtlar ile sera gazı emisyonuna neden olan plastik kirliliğine de dikkat çekilmiştir. Dünyada tek kullanımlık plastiklere yönelik uygulamalar arasında AB’de uygulamaya konulan tek kullanımlık plastik yasağı, Türkiye Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Sıfır Atık Hareketi ve BM Çevre Asamblesi kapsamında 200 ülke tarafından onaylanan plastik kirliliğiyle mücadele anlaşmalarının başlaması onayı yer almaktadır. Tüm bu gelişmeler göz önüne alındığında, tek kullanımlık plastiklerin önlenmesi için acil ve etkili adımlar atılması şarttır. Bu hedefle yola çıkılan projenin, 657 bin 994’e ulaşan nüfusuyla Bursa’nın en büyük ilçelerinden biri olan Yıldırım ilçesinde uygulanması planlanlanmaktadır. Yıldırım Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren Mümine Şeremet Uyumayan Kütüphanesi ise projenin pilot uygulama noktası olarak seçilmiştir. 1 Şubat 2021 tarihinden itibaren toplam 172,592 okur ağırlayan kütüphane; 300 kişilik çalışma alanı, bilgisayar araştırma salonu, konferans salonu, toplantı salonu, kafeterya ve sergi alanı ile ziyaretçilerine 7/24 hizmet sağlamaktadır. Ayrıca kütüphane konferanslar, söyleşiler ve sergilerle kültürel bir kompleks olarak da hizmet vermektedir. Kütüphane tüm bu hizmetlerine ek olarak ziyaretçilerine plastik ambalajda ücretsiz su temini sağlamaktadır. Kamu kütüphanesinde sağlanan bu hizmete ekolojik bir alternatif oluşturabilecek yenilikçi bir çözüm geliştirilmesi projenin hedefini oluşturmaktadır. Kütüphaneye kurulacak özel tasarımlı sistem – Plastiksiz Su Ünitesi ile tek kullanımlık plastiklerin/PET şişelerin yerine matara kullanımının yaygınlaştırılması öne sürülmektedir. Kütüphane hizmetlerinden yararlanan 15 yaş ve üzeri 500 genç proje hedef kitlesi olarak belirlenmektedir. Genç katılımcılar, proje kapsamında temin edilecek mataralar ile katkıda bulundukları plastik azaltım hedefini Plastiksiz Su Ünitesi üzerinde yer alan sayaç ile takip edebilecektir. Mataralar üzerinde yer alan karekod okuma sistemi sayesinde de gençlerin projeye kaydolmaları sağlanacak ve aylık olarak plastik azaltımına katkılarına ilişkin istatistiki veriler e-posta yoluyla paylaşılacaktır. KAPSAM tarafından hazırlanan iklim değişikliği ve çevre konulu bültenler de proje kapsamında genç bireylere ulaştırılacaktır. Ayrıca proje uygulama alanına gençlerin plastik kirliliği ve iklim değişikliğine ilişkin bilgilere ulaşabileceği LED ekran yerleştirilecektir. Proje verilerine ilişkin raporlamalar 500 kişi üzerinden sağlanan verilere dayanılarak yapılacaktır. Kişisel mataralarını kullanan bireyler de Plastiksiz Su Ünitesi’nden faydalanabilecektir. Bu kişiler de plastik azaltım istatistiklerine Plastiksiz Su Ünitesi üzerindeki sayaç üzerinden ulaşabilecektir.