Proje Adı:Muğla İli Fethiye Körfezi Kıyılarında Pilot Bölge Zonlama ve Yönetim Planlaması
Proje No: TUR/SGP/OP7/Y2/MAVA/BD/22/21
Kurum: Sualtı Araştırmaları Derneği
Ortaklar: Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, DKMP 4. Bölge Müdürlüğü, DKMP Muğla Şube Müdürlüğü, Fethiye Körfezi kıyılarında sosyo-ekonomi ve STK sektörel paydaşları
Koordinatör İletişim: +90 312 230 3520
Web Sitesi: https://sadafag.org
Uygulama Alanı: Muğla
Uygulama Tarihi: 2022-2023
Kıyı alanları gerek küresel gerek Türkiye ölçeğinde her zaman en fazla talep gören ve rant baskısı olan alanların başında gelir. Dolayısı ile hassas ekosistemlerin olduğu kıyılarda insan faaliyetleri ve kullanım baskısı fazladır. Aynı çerçevede, ülkemiz de gerek doğal yaşam alanları gerekse peyzaj değerleri bakımından özellikle son 40 yılda koruma ve yönetim sorunları ile yüzyüze kalmıştır. Proje alanı Muğla’nın en önemli kıyı alanlarından Fethiye Körfezi bölgesidir. Türkiye'de karasal, kıyısal ve denizel biyolojik çeşitliliğin en zengin olduğu yerlerden birisi Fethiye Körfezi bölgesidir, aynı zamanda da ÖDA statüsündedir. Buradaki kıyı alanlarında, ormanlık ve makilik kıyılar, kayalık uçurumlar, kumsallar, kıyı sulak alanları ve lagünler gibi oldukça çeşitli doğal habitatlar vardır. Deniz alanlarında ise sığ sulardan orta derinliklere ve hatta Körfez’in hemen çıkışında 1500 metrelik derinliklere ulaşan bölümler vardır. Türkiye’de pelajik kuş türleri ve en fazla farklı türlerde balina gözlemi yapılan yer olması Fethiye Körfezi bölgesinin denizel habitat bakımından da ne kadar değerli olduğunu vurgulamaktadır. Bölgede yaklaşık 144 km ormanlık, makilik ve kayalık olmak üzere bozulmamış habitat ve denizel-kıyısal peyzaj alanları ile yaklaşık 6,4 km uzunluğunda kıyı sulak alanları vardır. Diğer kıyılar ise eski yerleşim yerleri ile imarlaşarak genişleyen yerleşim bölgeleri, tatil köyleri, plajlar, su sporları kıyı tesisleri, yüzme alanları gibi sosyo-ekonomik sektörlerce ağır şekilde kullanılan kıyı alanlarıdır. Zonlama yapılacak bölge, Dalaman AKD 003, Fethiye AKD 004 ve Babadağ AKD 005’i içermektedir ve bu alanlar Önemli Doğa Alanları içine girmektedir. Toplam proje alanı yaklaşık 200 km dir. Fethiye Körfezi yoğun olarak 3 geçim kaynağına sahiptir; balıkçılık, turizm ve tarım. Bu genel sosyo- ekonomik başlıklar kendi içinde alt başlıklara ayrılmaktadır ve proje içinde hedef kitleler ve paydaşlar arasında tanımlanmıştır. Örneğin turizm başlığı altında; farklı kategorilerde ekoturizm bileşenleri, otel ve tatil köyleri, plaj ve beach işletmeciliği, sualtı ve suüstü sporları, günübirlik tekne gezileri, mavi tur programları, bireysel/charter yatçılık ve marinacılık gibi geniş bir yelpaze görülmektedir. Projede özellikle turizm ve ardından balıkçılık kıyı ve deniz alanları kullanımlarında öncelikli alan kullanım sektörleridir. Öte yandan, turizm amaçlı kıyı yapılaşması, imarlaşma ve yeni yolların açılması kıyı peyzajı ve habitatlarını geri dönüşü olanaksız (plastik deformasyon) şekilde bozarken, aşırı ve kontrolsüz (yasadışı) balıkçılık yönetiminin önlemlerin ardından çoğunlukla geri dönüşü olanaklıdır (elastik deformasyon). Haliyle, kıyılarda kötü ve plansız arazi kullanımı, korunan alanların derecelerinin düşürülmesi veya kaldırılması kıyı alanlarında habitatların ve peyzajların orijinal karakteristik özelliklerini geri dönüşümsüz şekilde bozmaktadır. Arazi bozunumu, doğallığını koruyan kıyısal ekosistem ve peyzaj değerleri için göğüslenemeyecek büyük bir riskdir. Bunun önüne geçmenin en iyi yolu, hassas kıyılarda yetkili kurumlarca sağlıklı Bölgesel Planlama yapılması ve Yönetim Planlarının oluşturulmasında baştan hemfikir olmaları, işbirliğine açık ve istekli bir şekilde ihtisaslaşmış akademik ve STK kuruluşları ile birlikte çalışmalarıdır. Bilimsel verilere dayalı bir Bölgesel Planlamada, doğal habitat ve peyzajların zararına hata oranı çok düşük olacaktır. DKMP ile SAD arasındaki halihazırda imzalı işbirliği protokolü ve içerdiği Zonlama bileşeni bunun için çok önemli ve özel bir fırsattır.