Proje Adı:Türkiye Kıyıları Mercan Resif Deniz Doğa Alanlarını Geliştirme, Koruma, İzleme ve Yönetimi
Proje No: TUR/SGP/OP7/Y2/MAVA/BD/22/20
Kurum: Çanakkale Sualtı Spor Klübü Derneği
Ortaklar: -
Koordinatör İletişim: -
Web Sitesi: -
Uygulama Alanı: Çanakkale
Uygulama Tarihi: 2022-2023
Okyanus ve denizler, dünyamızın sahip olduğu su kütlesi bazında temel sucul habitatları temsil ederler. İklimi düzenleyen ve canlıların biyolojik çeşitliliğinin oluşmasında anahtar rol üstlenen bu geniş denizel coğrafya, aynı zamanda insan yaşamı ve insanın elzem ihtiyacı olan doğal kaynaklara ulaşmada birincil önemdedir. Buna karşın ne yazık ki, kirlilik, aşırı ve yasadışı uygulanan balıkçılık faaliyetleri gibi doğrudan insan etkisi altında olan faaliyetler sebebiyle, denizel ekosistem dengesi her geçen zamanda hızla bozulmakta ve doğal stoklar yok olmaktadır. Küresel ısınma ve kirlilik kaynaklı değişime uğrayan ve bazı alanlarda yüksek seviyede bozulan sucul ekosistem dengesinin bunda payı yüksek olsa da, denizel habitatlar ve çevresinde barındırdığı canlı yaşamına en yıkıcı etkinin, aşırı ve yasadışı uygulanan balıkçılık faaliyetleri olduğu ve ormanların azaltılması, sulak alanların kurutulması, limanlarda taraklama ile temizleme gibi insan etkisindeki uygulamaların da canlı yok olma sürecini hızlandırdığı, birçok araştırmada raporlanmıştır. Biyoçeşitliliğin kaybı küresel boyutta büyük kaygı oluşturduğundan, en başta sağlıklı bir insan yaşamı için elzem olan doğal ekosistemlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve yönetim planları doğrultusunda korunması hususları günümüz araştırma konularının temel odak alanı haline gelmiştir. Denizel ekosistemlerin, sahip oldukları biyoçeşitliliğin korunmasında ve uzun yıllar sağlıklı kalabilmesi adına küresel boyutta başlatılan Denizel Koruma Alanları Sistemi, 20’nci yüzyılın yarısından sonra hız kazanmıştır. İlk koruma alanları hedeflerinde yüksek biyoçeşitlilik harikası mercan resiflerinin, yağmur ormanları ya da mangrovların seçilmiş olması rastlantı değildir. Dünya üzerindeki canlı yaşamının ve ilişkili meslek gruplarının, dolayısıyla insan sağlığının sürdürülebilirliğini sağlamak için özel doğa alanlarında koruma bölgeleri oluşturulmaktadır. Bu alanlarda yapılan sürekli bilimsel çalışmalarla ve halk bilimi katkılarıyla bölgeye ilişkin farkındalık yükseltilmekte ve yönetim planları doğrultusunda koruma ve kontrol sağlanmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye denizlerinde tek bir bölge ile temsil edilen ve nesli tehlike altındaki mercan kolonilerinin oluşturduğu Sert Mercan Resif Denizel Koruma Alanı Dardanos rezervinin biyolojik çeşitliliğinin tespiti, bölge çevresindeki tehditlerin ve uygulanan balıkçılık faaliyetlerinin belirlenmesi, alanın paleobiyolojik değerinin ortaya çıkarılaması ve yönetim planı oluştururak tanıtımı ve korunmasının sağlanması hedeflenmektedir. Ülkemizin ilk sert mercan resif alanı özelliğindeki Denizel Koruma Alanının biyoçeşitliliğini oluşturan canlı ekosistem bilinmemektedir. Bölgede yaşı 100 yılın üzerinde olan kolonilerin bulunması, Çanakkale Boğazı’nı ve dolayısıyla Türk Boğazlar Sistemi ekosisteminin bir palebiyolojik hazine karakterinde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Buna rağmen bu zengin kültürel değerin ortaya çıkarılmamış olması, Türkiye’nin ilk mercan resif alanı yönetimini, tanıtım ve korunmasında olumsuzluklar meydana getirdiğinden öncelikle balıkçıların, halk biliminin ve bu konuda araştırmalar yapan bilim insanlarının bilinçlendirilmesi bölgede yönetim planı oluşturulacak ve temel biyoçeşitlilik tespit edilerek tanıtımı sağlanacaktır. Türkiye’nin resmi statü altında olan tek mercan resif bölgesinde yapılacak çalışmanın, ülkemizde gelecek yıllarda kurulması muhtemel mercan koruma alanlarına önemli referans olacağı öngörülmektedir.